De tweeling en het krachtigste model

Wat een digitale tweeling is

Een digitale tweeling is een kopie van mens, lichaam of stad, die meeloopt. Het Digital Twin Consortium, waarin onder meer industrie- en cloudbedrijven samenwerken ^[1], noemt het een virtuele weergave die op een vaste frequentie met het echte ding meeloopt ^[2]. Michael Grieves, een Amerikaanse onderzoeker, schrijft dat hij de term in 2003 invoerde, in een cursus aan de University of Michigan ^[3]. De Europese Unie noemt een digitale kopie van iemands gezondheid of ziekte, van cellen tot organen, een virtuele menselijke tweeling ^[4]. Een lokale digitale tweeling is een model van de stad, waarin de gemeente maatregelen test voordat die ingaan ^[5]. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) noemt beleid maken, inspraak van burgers en verantwoording de belangrijkste toepassingen ^[6]. In 2023 zette de Internationale Telecommunicatie-Unie (ITU) meetgegevens voor AI en digitale tweelingen bij de toepassingen van 6G, de zesde generatie mobiel netwerk ^[7]. In Heerlen leidt de gemeente de proef PULSE-TWIN ^[8], een sociale digitale tweeling waarin AI patronen moet herkennen en uitkomsten voorspellen ^[9].

Er zijn grenzen. PULSE-TWIN zegt geen gedrags-, zorg- of risicoprofielen van personen te voorspellen ^[10]. De Europese gereedschapskist voor stadsmodellen is bedoeld om beleid te testen, niet om de straat live te besturen ^[11].

Van kopie naar stuur

De tweeling kijkt niet alleen mee, hij kan ook sturen. In 2022 legde de ITU vast dat de tweeling van een netwerk dat netwerk kan analyseren, nabootsen en besturen, omdat netwerk en kopie live met elkaar praten ^[12]. Het Amerikaanse standaardeninstituut NIST (National Institute of Standards and Technology) schreef in februari 2025 dat een gebruiker via een nauwkeurige tweeling het fysieke object zelf kan besturen ^[13]. Het World Economic Forum (WEF) beschrijft hoe dat in een fabriek werkt. Live gegevens werken een simulatie bij, AI stelt verbeteringen voor, en die worden vanzelf uitgevoerd of eerst aan een mens voorgelegd ^[14]. De volgende stap noemt het WEF een internet van tweelingen, waarin de kopieën met elkaar verbonden raken ^[15].

Voor mensen geldt een grens. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) geeft je het recht om niet onderworpen te worden aan een besluit dat alleen door een computer is genomen, als dat je flink raakt. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld met je uitdrukkelijke toestemming ^[16]. Hoe de kopie het origineel kan sturen, staat bij Twin als bestuurder.

De kopie van een mens

De tweeling gaat ook over jou. Het WEF zet menselijke tweelingen in de zorg op de horizon: een live kopie van iemands lichaam. Een product is het nog niet ^[17]. Een kopie van je persoonlijkheid bestaat wel al. Op de site van Project December koop je tegoed om kunstmatige persoonlijkheden op te starten en mee te praten ^[18]. Zo'n kopie kan doorpraten na de dood van het origineel.

Een laag over de straat

Een bril legt de digitale laag over wat je ziet. Apple noemde de Vision Pro in juni 2023 zijn eerste ruimtelijke computer, die digitale beelden mengt met de wereld om je heen ^[19]. Meta toont de bril Orion, die de wereld van labels voorziet ^[20]. De Europese Commissie omschreef virtuele werelden in juli 2023 als blijvende omgevingen die de fysieke en de digitale wereld live mengen ^[21].

De wedloop om het krachtigste model

Achter de tweeling zit het model, en om dat model loopt een wedloop. Het Witte Huis opent zijn plan voor AI van juli 2025 met de stelling dat de Verenigde Staten in een race zitten om wereldwijde dominantie in AI ^[22]. De Britse regering nam in september 2021 de kans op algemene kunstmatige intelligentie (AGI) serieus. Ze wil die techniek vreedzaam en in het belang van mensen sturen ^[23]. Volledige AGI zou volgens haar bijna elk deel van het leven veranderen ^[24]. Dat is een standpunt over een mogelijkheid, geen vaststelling dat AGI er is.

In november 2023 ondertekenden tientallen landen in het Britse Bletchley Park een verklaring. Die noemt bijzondere risico's bij de sterkste modellen voor algemeen gebruik, de grens van wat AI kan ^[25]. Californië verplicht sinds september 2025 grote bouwers van zulke modellen om een veiligheidskader te schrijven, te volgen en op hun site te zetten ^[26].

De rekenkracht voor die modellen zit bij weinig bedrijven. Onderzoeksbureau Epoch schat dat Amazon, Google, Meta, Microsoft en Oracle eind 2025 samen 71 procent van alle AI-rekenkracht in de wereld hadden ^[27]. Wie zij zijn, staat bij Hyperscalers.

Poorten voor de krachtigste modellen

De bouwers schrijven hun eigen poorten. OpenAI zet geen model in dat een zelfgekozen hoge drempel haalt, tot de risico's daarvan volgens het bedrijf klein genoeg zijn ^[28]. Anthropic noemt zijn beleid een vrijwillig kader voor rampzalige risico's ^[29]. Google DeepMind legt niveaus vast waarop een model zonder extra maatregelen ernstige schade kan doen ^[30]. Dat zijn eigen kaders, geen wet.

Regeringen zetten er een wet naast. De Europese AI-verordening rekent een model tot de grootste als de training meer dan 10²⁵ rekenstappen kostte. Dan gelden extra regels ^[31]. Het Amerikaanse exportbureau BIS (Bureau of Industry and Security) eiste in januari 2025 een vergunning voor de export van geavanceerde chips en van de gewichten van de meest geavanceerde modellen. Of die regel later bleef, staat niet in de bron ^[32]. Het Verenigd Koninkrijk noemt zijn AI Safety Institute de eerste organisatie van een staat die zich richt op de veiligheid van geavanceerde AI ^[33].

Sollicitant en cloudklant

Ook wie solliciteert, krijgt met AI te maken. De AI-verordening rekent systemen voor werving en selectie tot AI met hoog risico. Dat gaat om gerichte vacatures, het filteren van sollicitaties en het beoordelen van kandidaten. Het is een classificatie, geen verbod ^[34]. In de Verenigde Staten moet wie rekenkracht verhuurt mogelijk weten wie de klant is. Een besluit van de president uit januari 2021 liet regels voorbereiden waarmee Amerikaanse cloudbedrijven de identiteit van buitenlandse klanten moeten nagaan ^[35]. Het exportbureau BIS stelde zulke regels in januari 2024 voor. Het is een voorstel, nog geen plicht ^[36].

Deepfakes

Een nagemaakte stem of een nagemaakt gezicht heet een deepfake. Het innovatielab van Europol, de Europese politiedienst in Den Haag, noemde deepfakes in 2022 een van de zorgwekkendste trends in techniek ^[37]. Opsporing en online diensten moeten volgens Europol investeren in technieken om nep te herkennen en te voorkomen ^[38]. Een groep bedrijven, de Coalition for Content Provenance and Authenticity (C2PA), schreef een standaard die vastlegt waar een foto of video vandaan komt ^[39].

Wat de onderwerpen tonen

Human twin toont de kopie van de mens, van lichaam tot wijk. Internet of twins toont hoe tweelingen met elkaar verbonden raken. Twin als bestuurder toont de stap van kopie naar stuur, en de grens die de AVG trekt. AR en metaverse toont de bril die een digitale laag over de straat legt. AGI-bestuursobject toont hoe staten de sterkste AI vooraf willen richten. Modelpoorten en veiligheidsregime toont de vrijwillige kaders van de bouwers en de wetten ernaast. Deepfake toont de nagemaakte stem en het gezicht, en de standaard die herkomst vastlegt.

Lees verder

• Human twin
• Internet of twins
• Twin als bestuurder
• AR en metaverse
• AGI-bestuursobject
• Modelpoorten en veiligheidsregime
• Deepfake
• Dominantie en wedloop
• Hyperscalers