- Hoe ver is het
- Volgens de Oekraïense minister van Defensie Fedorov zijn drones goed voor meer dan 95 procent van de aanvallen aan het front[1], en voerden onbemande grondvoertuigen in één maand meer dan 9.000 missies uit[2]. Het Pentagon heeft al een definitie voor een wapen dat, eenmaal aangezet, zelf doelen kiest en aanvalt[3].
- Wie zit erachter
- Het Amerikaanse ministerie van Defensie en zijn onderzoeksbureau DARPA, de NAVO, inlichtingendiensten, China als de rivaal die het Pentagon noemt, bedrijven als Palantir, en een snel groeiende industrie van drone- en robotmakers.
- Wat betekent het voor jou
- Of een machine mag beslissen over leven en dood, wordt nu besloten. De VN en het Rode Kruis noemden het in 2023 een morele grens die niet overschreden mag worden[4]. Legers ontwikkelen intussen door.
- Plek in het verhaal
- Stap 4 van de keten: de handen aan het stuur. Het leger is waar de techniek het eerst en het hardst wordt ingezet. Daarna: Industrie.
- Militair · 5 onderbouwingenAutonome wapens
Het Pentagon definieert op 25 januari 2023 een autonoom wapen als een systeem dat na inschakeling doelen selecteert en raakt zonder tussenkomst van een bedienaar.
- Militair · 10 onderbouwingenDe digitale kill chain
Palantir verkoopt zelf software die doelen voordraagt en aan een wapen koppelt. De NAVO kocht die, en ook de Nederlandse krijgsmacht gebruikt Palantir bij inzet, al is niet openbaar waarvoor.
- Militair · 5 onderbouwingenBattlefield-neuro
Het Amerikaanse defensieagentschap DARPA kondigde op 16 maart 2018 een programma aan voor een hersen-machinekoppeling zonder operatie, bedoeld voor gezonde militairen, onder meer om drones te besturen en cyberaanvallen af te weren.
- Militair · 5 onderbouwingenNAVO AI-doctrine
NAVO-defensieministers namen in oktober 2021 de eerste strategie voor kunstmatige intelligentie aan, met zes beginselen voor verantwoord gebruik, waaronder bestuurbaarheid: de mens blijft in de interactie met de machine en kan die uitzetten bij onbedoeld…
- Militair · 5 onderbouwingenGeheime-diensten-AI
De Amerikaanse inlichtingengemeenschap (ODNI) en de Britse GCHQ schrijven dat zij kunstmatige intelligentie inzetten om enorme hoeveelheden communicatie te sorteren, omdat analisten de collectie niet bijbenen.
- Militair · 5 onderbouwingenRobotleger
UNITED24, de generale staf en het Oekraïense ministerie van Digitale Transformatie startten op 1 juli 2022 een campagne voor de aankoop, het onderhoud en de training van drones.
- Militair · 6 onderbouwingenDominantie & wedloop
Het Witte Huis opent in juli 2025 Winning the Race: America’s AI Action Plan met de stelling dat de Verenigde Staten in een race zitten om wereldwijde dominantie in kunstmatige intelligentie. Het Pentagon noemt China de tempo-rivaal.
Overheden · 5
De centrale regering van China. Publiceerde onder meer in 2017 een plan voor de ontwikkeling van AI van de nieuwe generatie.
Het Office of the Director of National Intelligence, het centrale bureau van de Amerikaanse inlichtingengemeenschap. Schreef in zijn AIM-strategie dat data sneller groeien dan analisten ze kunnen verwerken en dat AI die analisten moet versterken.
De Nederlandse volksvertegenwoordiging. Verwierp in november 2020 een motie om etniciteit en nationaliteit uit politie-algoritmes te weren, met 72 stemmen voor en 78 tegen.
De Britse regering. Nam in de National AI Strategy (september 2021) de mogelijkheid van AGI serieus.
Het Witte Huis. Opende in juli 2025 Winning the Race: America's AI Action Plan, met de stelling dat de Verenigde Staten in een race zitten om wereldwijde dominantie in AI.
Krijgsmacht en diensten · 4
Het militaire bondgenootschap. NAVO-defensieministers namen in oktober 2021 de eerste strategie voor kunstmatige intelligentie aan.
Het onderzoeksagentschap van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Kondigde op 16 maart 2018 een programma aan voor een hersen-machinekoppeling zonder operatie, bedoeld voor gezonde militairen.
Het Pentagon. Definieerde op 25 januari 2023 een autonoom wapen als een systeem dat na inschakeling doelen selecteert en raakt zonder tussenkomst van een bedienaar.
James Giordano is emeritus hoogleraar neurologie en biochemie aan het Georgetown University Medical Center. Sinds 2025 leidt hij het Center for Disruptive Technology and Future Warfare van het Institute for National Strategic Studies, onderdeel van de National Defense University (NDU), de universiteit van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Dat staat op de sites van Georgetown en de NDU. Hij spreekt in openbare lezingen over neurowapens.
- 01Drones >95% strikes; 700+ UAV-makersMykhailo Fedorov, We’re launching the Army of Robots (X post) (2026)
- 02UGV: >9.000 missies in maart; 25.000 te contracteren H1 2026Mykhailo Fedorov, Accelerating delivery of UGVs to the front (LinkedIn) (2026)
- 03DoD-definitie: select & engage zonder verdere operatorU.S. Department of Defense, DoD Directive 3000.09 — Autonomy in Weapon Systems (2023)
- 04VN+ICRC: morele lijn — machines die levens nemen verbiedenUN Secretary-General & ICRC President, Joint call on prohibitions on Autonomous Weapon Systems (2023)
Microsoft, Meta, Google en Amazon bouwen de platforms waarop AI draait. Microsoft, Amazon, Google en NVIDIA houden een digitale kopie bij van fabriek, gebouw of stad. De chips, de stroom en de radio komen van chipfabrieken, netbeheerders en telecom.