6G Matrix

Slimme stad

In de slimme stad wordt de straat een meetpunt, en wie de meetpunten leest, regelt de toegang.

Wat is het

Een slimme stad, ook smart city genoemd, meet wat er op straat gebeurt en stuurt daarop bij. Een sensor onder een lantaarnpaal kan beweging, geluid en temperatuur doorgeven, via de eigen radio van het verlichtingsnet[1]. Fabrikant Signify verkoopt beheer op afstand per lichtpunt, met dimmen en energiemeting[2]. Het Londense stadsbestuur wil sinds 2018 lantaarnpalen die ook luchtkwaliteit meten, wifi en camera's dragen en mogelijk ruimte bieden voor 5G[3]. Het Britse ministerie voor wetenschap en technologie (DSIT) betaalde gemeenten mee aan masten met 4G en 5G, wifi, camera's en sensoren voor lucht en verkeer[4]. In 2015 gaven de Verenigde Naties (VN) steden een eigen doel: inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam[5]. In april 2022 koos de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie (EU), honderd steden voor haar missie voor klimaatneutrale en slimme steden in 2030[6].

Hoe het werkt

Eindhoven handhaaft zijn zero-emissiezone met camera's voor automatische kentekenherkenning (ANPR, Automatic Number Plate Recognition). Die camera's registreren elk kenteken dat de zone inrijdt[7]. Wie zonder recht naar binnen rijdt, krijgt automatisch een boete, voor een personenauto 130 euro[8]. Ook verkeerslichten meten mee. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), de privacytoezichthouder, kunnen apps die met slimme verkeerslichten praten hele ritten in kaart brengen, met datum, tijd en snelheid[9]. Het telefoonnet kan per vak en per tijdvak schatten hoeveel toestellen er zijn. De makers van die netwerkdienst noemen de gegevens anoniem en vragen daarom niemand om toestemming[10].

Tegelijk plant de stad op nabijheid. Parijs noemt dat de ville du quart d'heure, de stad van het kwartier: wat je dagelijks nodig hebt, ligt binnen 15 minuten lopen of 5 minuten fietsen[11]. Eindhoven zet sinds maart 2024 in op een 15-minutenstad, met dagelijkse voorzieningen binnen vijftien minuten fietsen of lopen[12].

Wat 6G en AI toevoegen

De Internationale Telecommunicatie-Unie (ITU) wil dat het 6G-netwerk, de zesde generatie, ook voorwerpen waarneemt die zelf geen verbinding hebben[13]. Als reden voor 6G noemt de ITU de duurzaamheidsdoelen van de VN[14]. Voor 5G was zulke netwerkwaarneming in juni 2024 nog een studie, met de slimme stad als een van de voorbeelden[15].

Een lokale digitale tweeling (Local Digital Twin) is een model van de stad. Daarin simuleert de gemeente scenario's en test ze maatregelen voordat die ingaan[16]. In Heerlen-Noord voelt 40 procent van de inwoners zich onveilig, tegen 14 procent landelijk[17]. Daar leidt de gemeente het Europese project PULSE-TWIN en vertaalt ze de uitkomsten naar beleid en werk op straat[18]. Die sociale digitale tweeling combineert gegevens over veiligheid en leefbaarheid van instanties, hulpverleners en burgers. AI, kunstmatige intelligentie, moet daarin patronen herkennen en uitkomsten voorspellen[19]. De proef loopt van november 2025 tot voorjaar 2029. Daarna besluit Heerlen over bredere inzet[20]. Hoe een score of model bepaalt of je ergens door mag, staat bij Score en poorten.

Bewijs · 6
01 · FEIT

Eindhoven beboet een auto zonder toegang tot de zone automatisch

Stand op 24 oktober 2026. Wie de zero-emissiezone of de milieuzone inrijdt met een voertuig dat niet aan de regels voldoet, krijgt volgens de gemeente automatisch een boete. Voor personenauto's, bestelauto's en autobussen is die 130 euro, voor vrachtwagens 320 euro, plus administratiekosten. Het artikel noemt de camera's en de boete niet.

«Betreed je de zero-emissiezone en/of milieuzone met een voertuig dat niet voldoet aan de regels, dan krijg je automatisch een boete.»
02 · FEIT

Een sensor onder de lantaarn meet geluid en beweging

Signify's Outdoor Multisensor (LRI8135) hangt onder een slimme outdoor luminaire (Zhaga-D4i) en combineert motion/daylight met — in connected Interact City-modus — ambient noise, temperature, tilt en acceleration.

«The Outdoor Multisensor, LRI8135, is designed to be mounted to the bottom of a smart outdoor luminaire or to an Outdoor Multisensor Kit, LCA7300. The Multisensor contains multiple sensors and a local mesh radio network to support standalone or connected smart city applications. […] In an Interact City connected deployment, the Multisensor can additionally report ambient noise, temperature, tilt, and acceleration.»
03 · FEIT

Apps bij slimme verkeerslichten kunnen hele ritten vastleggen

De Autoriteit Persoonsgegevens schreef de minister van Infrastructuur en Waterstaat in maart 2024 dat apps die met slimme verkeerslichten praten volledige ritten met datum, tijd en snelheid in kaart kunnen brengen, en dat daarmee personen te identificeren zijn. Een grondslag moet volgens de AP in een specifieke wet staan.

«De bijbehorende apps die verbinding maken met de iVRI’s kunnen volledige ritten in kaart brengen, inclusief datum, tijd en snelheid.»
04 · FEIT

Het telefoonnet schat de drukte per vak, zonder toestemming

Population Density Data (release r3.2) schat hoeveel toestellen er in een gebied zijn, per rastervak en per tijdvak, op basis van historische 'anonymized information of the network connected devices'. De specificatie stelt dat de API 'do not treat personal data neither as input nor output' en dat toegang daarom loopt via 'Client Credentials - 2-legged', dus zonder abonnee in de keten. Als een vak te weinig gegevens heeft voor k-anonimiteit (elke persoon gaat op in een groep van minstens k), komt er geen getal maar 'LOW_DENSITY'. Een genoemde toepassing is toezicht bij 'concerts or festivals'. Of zulke geaggregeerde locatiegegevens werkelijk anoniem zijn, beoordeelt de specificatie niet; dat is een vraag voor de privacytoezichthouder.

«Population Density Data API ensures the usage of anonymized information and do not treat personal data neither as input nor output. Therefore, the access to Population Density Data API is defined as Client Credentials - 2-legged.»
05 · FEIT

Eindhoven wil dagelijkse voorzieningen binnen vijftien minuten

Het vastgestelde Masterplan mobiliteit 2050 zet in op Eindhoven als 15-minutenstad, met dagelijkse voorzieningen binnen 15 minuten fietsen of lopen. In de pdf staat het woord dagelijkste, met een t te veel. Het artikel maakt daar dagelijkse van en schrijft We in plaats van Wij. Dezelfde zin staat ook in het concept van 19 december 2023 waar het artikel naar linkt. Op het omslag van de gepubliceerde pdf staat dat de raad het plan op 12 maart 2024 vaststelde.

«Wij zetten in op een stad waar alles dichtbij is: Eindhoven als 15-minutenstad, waar alle dagelijkste voorzieningen binnen 15 minuten fietsend of lopend te bereiken zijn.»
06 · FEIT

In Heerlen-Noord voelt 40 procent zich onveilig

EUI noemt als projectcontext dat in Heerlen-Noord (70% van de bevolking) 40% van de inwoners zich onveilig voelt, tegenover 14% landelijk — cijfers van de projectpagina zelf, geen journalistieke claim.

«In this district, 40% of residents say they feel unsafe, compared with a national average of 14%.»
Grens en tegengeluid

Pulse-Twin zegt op de eigen vragenpagina geen gedrags-, zorg- of risicoprofielen van personen te voorspellen. Het project onderzoekt wel hoe AI versnipperde informatie over leefbaarheid en veiligheid op één plek brengt[21]. Dat er geprofileerd wordt, is daarmee niet aangetoond. De Europese gereedschapskist voor stadsmodellen legt de nadruk op simuleren en beleid testen, niet op het live besturen van de straat[22]. Eindhoven zegt de kentekengegevens alleen te gebruiken voor handhaving. Politie en justitie kunnen ze in uitzonderlijke gevallen opvragen[7]. Op 27 mei 2025 oordeelde de rechtbank Oost-Brabant dat de zone voor bedrijventerrein De Kade onzorgvuldig was afgewogen. Voor dat deel hield het verkeersbesluit geen stand, voor de rest wel[23].

07 · FEIT

Pulse-Twin zegt geen risico van personen te voorspellen

Op de FAQ ontkent Pulse-Twin individuele gedrags-, zorg- of risicoprofielen te voorspellen; het project onderzoekt wél hoe AI versnipperde informatie over leefbaarheid en veiligheid op één plek samenbrengt. Dat profilering plaatsvindt, is daarmee niet aangetoond.

«We gaan geen individueel gedrag, zorgbehoefte of risicoprofielen voorspellen. We gaan wel onderzoeken op welke manier we met AI versnipperde informatie over leefbaarheid en veiligheid samenbrengen op één plek.»
08 · FEIT

Het Europese stadsmodel dient om beleid te testen, niet om te sturen

De EU Local Digital Twin Toolbox (EC/Living-in.EU) ondersteunt evidence-based planning en policy testing; de nadruk ligt op simulatie in plaats van real-time operations, zodat lokale overheden uitdagingen kunnen anticiperen.

«Designed for interoperability and scalability, it supports evidence-based planning, policy testing, and sustainable development. The focus is on simulation rather than real-time operations, enabling local authorities and stakeholders to anticipate challenges and collaboratively design smarter solutions.»
09 · FEIT

Rechter: de zone op De Kade was onzorgvuldig voorbereid

De rechtbank Oost-Brabant oordeelde op 27 mei 2025 over het verkeersbesluit voor een nul-emissiezone voor bedrijfs- en vrachtauto's per 1 januari 2025. Voor het deel van bedrijventerrein De Kade binnen de ring hield het besluit geen stand, omdat de belangenafweging onzorgvuldig was. Voor het overige bleef het besluit in stand. Het artikel noemt deze uitspraak niet. De gemeente schrijft op haar zonepagina dat de invoering op De Kade is teruggedraaid en voor een deel van dat terrein is uitgesteld tot 1 januari 2028.

«Het verkeersbesluit kan voor zover het gaat om dit bedrijvengebied niet in stand blijven. Voor het overige is de rechtbank van oordeel dat het verkeersbesluit wel in stand kan blijven.»
Wie zit erachter · 2
Bronnen bij de tekst
  1. 01Interact Multisensor: sensoren op de lichtmastSignify / Interact, LRI8135/00 Outdoor Multisensor — Specification Sheet (2023)
  2. 02Signify/Philips CityTouch: remote per lichtpuntPhilips / Signify, CityTouch LightWave Remote Lighting Management brochure (2014)
  3. 03Lantaarn als sensorGreater London Authority, Smarter London Together (2018)
  4. 04UK SIPP: PAS 191-kolommen met 5G/CCTV/sensorsUK DSIT, Smart Infrastructure Pilots Programme — Case study (2026)
  5. 05SDG 11 stedenUnited Nations, A/RES/70/1, Agenda 2030 (2015)
  6. 06Commissie: 100 steden in de klimaatmissieEuropese Commissie, Persbericht IP/22/2591, Cities Mission (2022)
  7. 07De zone wordt gehandhaafd met ANPR-camera'sGemeente Eindhoven, Zero-emissiezone en milieuzone (2026)
  8. 08Een voertuig dat niet mag, krijgt automatisch een boeteGemeente Eindhoven, Zero-emissiezone en milieuzone (2026)
  9. 09AP: apps bij iVRI’s brengen ritten in kaartAutoriteit Persoonsgegevens, AP-brief 25 maart 2024 over iVRI’s
  10. 10Drukte per vak uit telefoongegevens: de API heet anoniem en vraagt daarom geen toestemmingCAMARA, CAMARA: bevolkingsdichtheid (2025)
  11. 11Parijs “ville du quart d’heure”: zes functies binnen 15 minuten te voetVille de Paris, Paris ville du quart d'heure, ou le pari de la proximité (2022)
  12. 12Masterplan: een 15-minutenstad, met een tikfoutGemeente Eindhoven, Masterplan mobiliteit 2050, vastgesteld 12 maart 2024
  13. 13IMT-2030: sensing als dienstITU-R, Recommendation ITU-R M.2160-0 — IMT for 2030 and beyond (2023)
  14. 14ITU noemt de VN-doelen als reden voor 6GITU-R, Recommendation ITU-R M.2160-0 — IMT for 2030 and beyond (2023)
  15. 153GPP TR 22.837: feasibility study sensing-diensten in 5G3GPP, TR 22.837 — Integrated Sensing and Communication (2024)
  16. 16LDT: simuleren, testen, beleid verbeterenLiving-in.EU, Living-in.EU Mission Statement (December 2023)
  17. 17EUI: 40% van de inwoners van Heerlen-Noord voelt zich onveiligEuropean Urban Initiative, PULSE-TWIN — About the project (Heerlen) (2025)
  18. 18Heerlen MUA: Social Safe naar strategieEuropean Urban Initiative, PULSE-TWIN — Partnership (Heerlen) (2025)
  19. 19EUI: Social Digital Twin met AI-voorspellingEuropean Urban Initiative, PULSE-TWIN — About the project (Heerlen) (2025)
  20. 20PULSE-TWIN is een pilot tot voorjaar 2029Pulse-Twin / Gemeente Heerlen e.a., Pulse-Twin — pilot Social Digital Twin (2025)
  21. 21Pulse-Twin FAQ: geen individuele risicoprofielenPulse-Twin / Gemeente Heerlen e.a., Pulse-Twin — pilot Social Digital Twin (2025)
  22. 22LDT Toolbox: policy testingLiving-in.EU, EU Local Digital Twin (LDT) Toolbox (2024)
  23. 23Rechter: zone op De Kade onzorgvuldig voorbereidRechtbank Oost-Brabant, Rechtbank Oost-Brabant, nul-emissiezone Eindhoven (2025)
Volgend onderwerp
Het verkeer in kaart

Niet alleen de auto, ook de fietser en de voetganger komen in de kaart.

Lees verder →

Lees ook

Ook verbonden met Wat er allemaal verbonden is, Slimme meter, Slimme deurbel.

↑ Terug naar IoT