01 · FEIT
ITU: waarnemen wordt een dienst van het 6G-netwerk
In aanbeveling M.2160 (november 2023) maakt de ITU waarneming tot een van de gebruiksdoelen van 6G: het netwerk geeft ruimtelijke informatie over objecten die niet verbonden zijn, en over verbonden apparaten, hun bewegingen en hun omgeving.
«This usage scenario facilitates new applications and services that require sensing capabilities. It makes use of IMT-2030 to offer wide area multi-dimensional sensing that provides spatial information about unconnected objects as well as connected devices and their movements and surroundings.»
02 · FEIT
ITU: houding, gebaar en voetgangers staan als toepassing
In aanbeveling M.2160 (november 2023) noemt de ITU typische toepassingen van het waarnemende 6G-netwerk: navigatie, het herkennen van houding en gebaren, valdetectie, het detecteren van voertuigen en voetgangers, en meetgegevens voor AI en digitale tweelingen.
«Typical use cases include IMT-2030 assisted navigation, activity detection and movement tracking (e.g. posture/gesture recognition, fall detection, vehicle/pedestrian detection), environmental monitoring (e.g. rain/pollution detection), and provision of sensing data/information on surroundings for AI, XR and digital twin applications.»
03 · FEIT
Huawei: 6G als verdeeld zenuwstelsel
Onderzoekers van Huawei schrijven in een artikel over het 6G-kader van de ITU-R (IMT-2030) dat het 6G-netwerk een verdeeld zenuwstelsel wordt, dat de fysieke, biologische en digitale wereld samenvoegt en realtime digitale tweelingen mogelijk maakt. Dat is de duiding van Huawei, niet de tekst van de ITU.
«The 6G network will serve as a distributed neural system that will help fuse the physical, biological, and cyber worlds, making real-time digital twins a reality.»
04 · FEIT
Sinds 2025 bestaat een standaard die van wifi een sensor maakt
De IEEE publiceerde op 26 september 2025 de standaard 802.11bf. Die past wifi aan om de omgeving waar te nemen met de signalen die er al zijn, in de gewone wifi-banden en daarboven. Zo kan een router in huis ook een sensor zijn.
«This amendment defines modifications to the IEEE 802.11 medium access control (MAC); the physical layer (PHY) service interface of High Efficiency (HE) and Extremely High Throughput (EHT) PHYs; and to the Directional Multi Gigabit (DMG) and enhanced DMG (EDMG) PHYs to enhance Wireless Local Area Network (LAN) sensing operation in license-exempt frequency bands between 1 GHz and 7.125 GHz and above 45 GHz.»
05 · FEIT
De opstellers zien extra privacyrisico voor mensen zonder telefoon
In het deel over privacy schrijven de opstellers van de 3GPP-eisen voor waarneming (de organisatie die de mobiele standaarden schrijft) dat waarneming het mogelijk kan maken om mensen en objecten te volgen, ook mensen die geen telefoon of ander toestel bij zich hebben. Daarom is volgens hen extra aandacht nodig voor hun recht op privacy.
«The introduction of sensing capabilities can enable tracking of people and objects in the environment, including people not carrying UEs. Thus, additional considerations are needed to protect their rights to privacy.»
06 · FEIT
De standaard: het netwerk kan een mens herkennen en volgen
De 3GPP-eisen voor waarneming in het mobiele netwerk (TS 22.137, Release 19) beschrijven hoe het netwerk uit radiosignalen afstand, snelheid en richting haalt. Daarmee kan het objecten detecteren, herkennen of het een voertuig, mens, dier of drone is, en ze nauwkeurig plaatsen, volgen en hun activiteit herkennen. De standaard noemt ook bewegingen en gebaren van mensen.
«The capabilities to obtain range, velocity, and angle information from the radio frequency signals can provide a broad range of new functionality, such as various objects detection, object recognition (e.g., vehicle, human, animal, UAV) and high accuracy localization, tracking and activity recognition.»
07 · FEIT
De standaard: waarnemen ook waar geen toestemming te vragen is
In het deel over beveiliging en privacy eisen de 3GPP-regels dat waarneming door het netwerk passend werkt, zowel waar toestemming kan worden gevraagd als waar dat niet kan.
«The 5G system shall support appropriate sensing KPIs of 5G wireless sensing for both situations where consent can be obtained, and where it cannot.»
08 · FEIT
ITU-raamwerk: veiligheid wel omschreven, privacy niet als doel
Aanbeveling M.2160 van de Internationale Telecommunicatie-Unie (ITU) (november 2023, § 4) omschrijft veiligheid als het bewaren van de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van informatie, zoals gebruikersgegevens en signalering, en als bescherming van netwerken, apparaten en systemen tegen cyberaanvallen. Het woord privacy staat één keer in het document, in de techniek differential privacy, die gegevens met toegevoegde ruis afschermt (§ 2.3.1). De woorden consent, human rights, surveillance, interception en exposure komen in het document niet voor.
«Security refers to preservation of confidentiality, integrity, and availability of information»
09 · IN ONTWIKKELING
Samsung en Verizon maakten een live heatmap van een menigte, op 5G
Samsung en Verizon melden op 14 september 2026 een proef met ISAC (integrated sensing and communication, het netwerk dat ook meet) bij een groot internationaal voetbalevenement in Dallas. Een radio van 40 megahertz op een mobiele mast ving de radiovariaties van telefoons op. Daaruit kwam een heatmap van menigtedichtheid. Verizon noemt de proef pre-standaard en gebaseerd op 5G Advanced, dus geen 6G. Samsung noemt veiligheidsdiensten en overheid als gebruikers en schrijft dat personen niet geïdentificeerd worden.
«visualized as a crowd density heatmap that changes in near-real time to reflect people's movements.»
10 · IN ONTWIKKELING
Ericsson volgt drones boven een stadion met bestaande masten
Ericsson en een Amerikaanse operator melden op 10 juli 2026 dat zij buiten het stadion in Arlington in Texas, tijdens een groot internationaal sportevenement, met bestaande masten en radio's met veel antennes tegelijk (massive MIMO) meerdere drones op 300 tot 400 voet hoogte (ongeveer 90 tot 120 meter) detecteerden, lokaliseerden en volgden.
«In the demonstration, multiple drones flying at altitudes between 300 and 400 feet within the coverage area were successfully detected, localized, and continuously tracked by the sensing technology.»
11 · IN ONTWIKKELING
Huawei ziet sensingdata uit 6G als bron voor AI
Huawei schrijft op zijn pagina over 6G, waarneming en terahertz dat de sensingdata uit het 6G-netwerk niet alleen dient om de fysieke wereld te modelleren, maar ook als grote databron voor het trainen van AI. Huawei's draadloze technisch directeur Wen Tong zei in september 2021 dat het 6G-netwerk een sensing-netwerk wordt en terminals sensing-terminals.
«The sensing data extracted from the 6G network will not just be used for modeling the physical world, it will also serve as a big data source and entry for AI learning.»
12 · IN ONTWIKKELING
Vodafone wil netwerkwaarneming aan derden aanbieden
Vodafone schrijft dat het mobiele netwerk objecten zoals een drone of een vogel binnen ongeveer drie kilometer kan waarnemen, ook objecten zonder sim. Die waarneming moet volgens Vodafone beschikbaar komen voor derden via een programmeerinterface (API). Dit is een eigen opgave, geen onafhankelijk getoetste meting.
«made accessible to third party organisations via a network Application Programming Interface (API).»