6G Matrix

THz & spectrum

6G gaat hoger in frequentie dan elk mobiel netwerk tot nu toe. De ITU voorziet banden tot boven 100 gigahertz, en de wereldradioconferentie van 2023 liet studies starten naar 275 tot 325 gigahertz, het begin van de terahertzband.

In het kort

Voor die band bestaat nog geen volledige veiligheidsnorm. De ICNIRP-richtlijnen en de Europese raadsaanbeveling uit 1999 stoppen bij 300 gigahertz. Cherkasova en collega's schreven in 2021 dat er geen norm is die zowel de warmte-effecten als de andere effecten van terahertzstraling meeneemt.

10 onderbouwingen
01 · FEIT

De ITU voorziet banden van onder 1 tot boven 100 gigahertz

In paragraaf 2.4 voorziet de ITU voor IMT-2030 een breed frequentiebereik, van onder 1 gigahertz tot banden boven 100 gigahertz.

«IMT-2030 is envisaged to utilize a wide range of frequency bands ranging from sub-1 GHz up to frequency bands above 100 GHz.»
02 · FEIT

ICNIRP 2020: radiofrequent tot 300 gigahertz, niet daarboven

De ICNIRP-richtlijnen van 2020 voor radiofrequente elektromagnetische velden gelden van 100 kilohertz tot 300 gigahertz. Driehonderd gigahertz is 0,3 terahertz: het onderste randje van de terahertzband, niet de band tot 10 terahertz waar Cherkasova over schrijft. ICNIRP noemt die range hier ‘radiofrequency’ en zegt dat de herziene richtlijnen mensen beschermen tegen blootstelling in dat interval. Dat is een blootstellingskader, geen THz-veiligheidsnorm voor de hele terahertzband.

«This document presents these revised Guidelines, which provide protection for humans from exposure to EMFs from 100 kHz to 300 GHz.»
03 · FEIT

Raad 1999: publieke EMF-limiet tot 300 gigahertz

Raadsaanbeveling 1999/519/EG van 12 juli 1999 vraagt lidstaten de blootstelling van het publiek aan elektromagnetische velden te beperken. De tekst definieert EMF als statische velden, extreem lage frequenties en radiofrequentie inclusief microgolven, in het interval 0 hertz tot 300 gigahertz. Net als ICNIRP 2020 stopt die bovengrens bij 0,3 terahertz. Een aanbeveling aan lidstaten, geen verordening en geen THz-norm boven 300 gigahertz.

«For the purposes of this recommendation, the term electromagnetic fields (EMF) includes static fields, extremely low frequency (ELF) fields and radiofrequency (RF) fields, including microwaves, encompassing the frequency range of 0 Hz to 300 GHz.»
04 · FEIT

Boven 275 gigahertz moeten passieve meetdiensten beschermd blijven

Resolutie 731 (Rev.WRC-23) van de Wereldradiocommunicatieconferentie in Dubai herinnert eraan dat frequentiebanden tussen 275 en 1000 gigahertz in Radio Regulations nr. 5.565 zijn aangewezen voor passieve toepassingen, zonder actieve diensten in die range uit te sluiten, en dat overheden praktische stappen moeten zetten om passieve toepassingen tegen schadelijke storing te beschermen. Dat is spectrumbeheer, geen blootstellingslimiet voor mensen.

«that frequency bands in the frequency range 275-1 000 GHz are identified for use by administrations for passive service applications in No. 5.565, without precluding the use of this frequency range by active service applications, and urging administrations to take all practicable steps to protect the passive service applications from harmful interference;»
05 · FEIT

Norm uit 2017: 100 gigabit per seconde rond 300 gigahertz

IEEE 802.15.3d-2017, gepubliceerd 18 oktober 2017, definieert volgens de IEEE SA-pagina een alternatieve fysieke laag in de lagere terahertzband tussen 252 en 325 gigahertz voor geschakelde punt-tot-puntverbindingen, met datasnelheden tot 100 gigabit per seconde. De standaardpagina markeert de tekst als superseded. Dat is een radiostandaard, geen blootstellingsrichtlijn.

«An alternative physical layer (PHY) at the lower THz frequency range between 252 GHz and 325 GHz for switched point-to-point links is defined in this amendment. Two PHY modes are defined that enable data rates of up to 100 Gb/s using eight different bandwidths between 2.16 GHz and 69.12 GHz.»
06 · FEIT

Onderzoekers: geen volledige veiligheidsnorm voor terahertzstraling

Cherkasova e.a. (J. Biomed. Opt. 2021) stellen dat er nog geen comprehensive veiligheidsstandaarden bestaan die zowel thermische als nonthermische THz-effecten meenemen voor blootstelling van bevolking en werknemers in de band 0,1–10 THz.

«Currently, no comprehensive safety standards exist that consider both thermal and nonthermal THz-wave effects and regulate applications of the 0.1 to 10.0 THz radiation for general population and occupational exposure.»
07 · IN ONTWIKKELING

De VN-radioconferentie ziet banden boven 275 gigahertz als opkomend

Resolutie 721 (WRC-23) noemt technologieën boven 275 gigahertz opkomende enablers voor een radio-interface met hoge capaciteit, en zegt dat sub-terahertz- en terahertzspectrum zijn besproken voor verschillende actieve diensten. De conferentie vraagt studies af voor WRC-2031 over mogelijke nieuwe toewijzingen in 275–325 gigahertz. Dat is een studieopdracht, geen uitrolbesluit.

«that technologies above 275 GHz are considered as emerging enablers to enhance the radio interface to support high-capacity transmission and scientific research;»
08 · IN ONTWIKKELING

Ericsson zet 6G in de centimeterband, terahertz als niche

In zijn white paper over 6G-spectrum stelt Ericsson dat brede dekking hoge frequentiebanden uitsluit en wijst het naar de centimeterband (7 tot 15 gigahertz). Sub-terahertz (92 tot 300 gigahertz) krijgt een aanvullende rol voor nichescenario's. Dit is de inschatting van Ericsson, geen toewijzing van banden door de ITU.

«This naturally rules out high frequency bands and points toward the nearest range to mid-bands, namely the centimetric range where the envisioned futuristic life can be made mobile.»
09 · IN ONTWIKKELING

NTT en DOCOMO halen 100 gigabit op 100 meter, in een test

NTT, DOCOMO, NEC en Fujitsu melden op 11 april 2024 dat een gezamenlijk ontwikkeld draadloos apparaat in tests 100 gigabit per seconde haalde in de banden van 100 en 300 gigahertz, op afstanden tot 100 meter. Het is een test van de bedrijven zelf, geen uitgerold netwerk.

«To date, tests of a jointly developed wireless device have achieved ultra-high-speed 100 Gbps transmissions in the 100 GHz and 300 GHz bands at distances of up to 100 meters.»
10 · IN ONTWIKKELING

Qualcomm en Ericsson testen 6G-radio in de centimeterband

Qualcomm en Ericsson melden op 27 februari 2026 dat zij met prototypes in het lab 6G-radiotechniek hebben getest, en tonen op het Mobile World Congress een draaggolf van 400 megahertz. Ze verkennen daarbij de centimeterband rond 6 tot 8 gigahertz. Dit is een eigen opgave, geen onafhankelijk getoetste meting.

«in the centimeter-wave (cmWave) range around 6–8 GHz, which will help influence future 6G design.»
Wie zit erachter · 10
VN-organisatie · mondiaal
ITU

De Internationale Telecommunicatie-unie, een VN-organisatie. ITU-R legde in 2023 het raamwerk voor 6G (IMT-2030) vast; ITU-T beschrijft de digitale tweeling van het netwerk.

17 ONDERWERPEN →
Standaardisatie en normen · mondiaal
ICNIRP

De Internationale Commissie voor Bescherming tegen Niet-Ioniserende Straling. Haar richtlijnen beschermen tegen onderbouwde schadelijke gezondheidseffecten van radiofrequente velden, zoals opwarming van het lichaam.

2 ONDERWERPEN →
EU-instelling · EU
Europees Parlement en Raad

Samen de wetgever van de EU. De AI-verordening, Verordening (EU) 2024/1689, is van 13 juni 2024.

31 ONDERWERPEN →
Standaardisatie en normen · mondiaal
IEEE

De beroepsvereniging van ingenieurs die technische standaarden schrijft. Haar standaard 802.11bf (2025) maakt wifi tot sensor; 802.15.6 beschrijft draadloze communicatie rond het lichaam.

5 ONDERWERPEN →
Bedrijf · SE
Ericsson

Zweedse netwerkbouwer. Bouwt de radio in de masten, volgde in 2026 drones daarmee in Texas, en wijst in een white paper over 6G-spectrum naar de centimeterband (7 tot 15 gigahertz).

7 ONDERWERPEN →
Bedrijf · JP
NTT DOCOMO

Japanse mobiele operator. Meldde in 2024 samen met NTT, NEC en Fujitsu 100 gigabit per seconde op 100 meter, in een test, en trekt bij 3GPP de studie naar de 6G-radio.

1 ONDERWERP →
Bedrijf · VS
Qualcomm

Amerikaans chipbedrijf voor mobiele radio's. Meldt met Ericsson een test van 6G-radio in de centimeterband en noemt pre-commerciële 6G-apparaten mogelijk vanaf 2028.

2 ONDERWERPEN →
Onderzoek · VS
Arthur Firstenberg

Arthur Firstenberg (1950–2025) leidde de Cellular Phone Task Force vanaf 1996 en administreerde de International Appeal to Stop 5G on Earth and in Space (2018). In The Invisible Rainbow is elektriciteit een eigenschap van leven.

5 ONDERWERPEN →
Onderzoek · RU
Oleg A. Grigoriev

Oleg A. Grigoriev schrijft op zijn account over elektromagnetische normen. Op 8 juli 2019 schreef hij dat de legitimiteit van ICNIRP nooit erkend kan worden. Op 6 augustus 2019 schreef hij, op de herdenkingsdag van Hiroshima, de zin 5G maybe like as slow Hiroshima.

3 ONDERWERPEN →
Ngo · VS
Devra Lee Davis

Devra Lee Davis, epidemioloog en oprichter van Environmental Health Trust, getuigde in 2009 voor de Amerikaanse Senaat over radiofrequente straling van mobiele telefonie en publiceerde Disconnect (2010, herzien in 2024).

3 ONDERWERPEN →
Stemmen
01 · STEM

Arthur Firstenberg

Auteur · *The Invisible Rainbow* · Cell Phone Task Force

«Unlike previous generations of wireless technology, in which a single antenna broadcasts over a wide area, 5G base stations and 5G devices will have multiple antennas arranged in “phased arrays” that work together to emit focused, steerable, laser-like beams that track each other.»
03 · STEM

Devra Lee Davis

Epidemioloog · Disconnect (2010/2024) · Environmental Health Trust · getuige in de Senaat over radiofrequente straling (2009)

«These higher frequency sub-millimeter waves are absorbed to a higher degree by the eyes and skin, and have been shown to accelerate bacterial growth.»
Bronnen

ITU · 3

IARC / WHO

National Toxicology Program

ICNIRP

ANSES

Cherkasova, O.P. et al.

Alexandrov, B.S. et al.

Romanenko, S. et al.

Wilmink, G.J. & Grundt, J.E.

Raad van de Europese Unie

IEEE

Ericsson

NTT

Qualcomm

Volgend onderwerp
Het meetende netwerk

Met ISAC (integrated sensing and communication) kan een mast of antenne ook meten, en niet alleen verbinden. De ITU nam waarneming in 2023 op als gebruiksscenario voor 6G.

Lees verder →

Lees ook

Ook verbonden met Blootstelling.

↑ Terug naar 6G