6G Matrix

Palantir

Palantir brengt de gegevens van overheden en bedrijven samen op één eigen platform. Meer dan de helft van de omzet komt van overheden, en de Amerikaanse landmacht verlengde het dataplatform Army Vantage zonder concurrentie.

Wie is het

Palantir Technologies is een Amerikaans softwarebedrijf. Zijn programma's Gotham, Foundry en AIP (Artificial Intelligence Platform) brengen de gegevens van een organisatie op één plek samen. Het bedrijf noemt dat zelf een centraal besturingssysteem[1]. Foundry verbindt volgens Palantir de gegevens, regels en acties van een organisatie in één systeem[2].

Het geld komt vooral van overheden. Volgens het eigen jaarverslag over 2025 kwam 54 procent van de omzet van 4,5 miljard dollar van overheidsklanten. Driekwart van de omzet kwam uit de Verenigde Staten. Hoeveel daarvan van defensie komt, splitst het jaarverslag niet uit[3].

Deze pagina gaat over wat Palantir naar zich toe trekt: gegevens, overheidsgeld en een vaste plek bij de overheid. En over de vraag waarmee en hoe dat gaat. Wat de software in oorlog doet, staat bij De digitale kill chain.

Hoe het werkt

De eerste stap is de aankoop. In 2018 won Palantir een rechtszaak tegen de Amerikaanse landmacht. Die zaak ging over de aanbesteding van DCGS-A2 (Distributed Common Ground System, Army), het inlichtingensysteem van de landmacht. Het federale hof van beroep bevestigde het verbod op die aanbesteding. De landmacht had niet onderzocht of een commercieel product aan de eisen kon voldoen, zoals de wet voorschrijft[4].

Volgens Palantir gebruikt de landmacht zijn software sinds 2018. In december 2024 kwam een vervolgcontract voor Army Vantage, het dataplatform van de landmacht. Palantir noemt een waarde van 400,7 miljoen dollar over maximaal vier jaar, met een plafond van 618,9 miljoen. Vantage had volgens het bedrijf meer dan 100.000 gebruikers[5]. Volgens USAspending, de federale uitgavenregistratie, is dat contract niet in concurrentie aanbesteed. Er kwam één bod binnen[6].

Daarna groeit het contract. In juli 2025 sloot de landmacht een raamovereenkomst tot 10 miljard dollar. Dat is het maximum, geen toezegging[7]. De overeenkomst loopt tot juli 2035. Op 1 november 2026 stonden er 40 orders onder, samen ruim 1,22 miljard dollar. Ook de marine bestelt eronder[8].

In Duitsland liep het via de deelstaten. De politie van Hessen kocht Gotham in 2017 en noemde het hessenDATA[9]. Beieren sloot een raamcontract waarmee andere deelstaten het product zonder aanbesteding kunnen afnemen[10]. Volgens de Hessische wet legt de analyse verbanden tussen personen, groepen, organisaties, voorwerpen en zaken[11]. In december 2022 hadden 2.099 mensen toegang tot hessenDATA[12].

Het platform trekt ook gegevens uit andere sectoren aan. Het Amerikaanse National Center for Missing and Exploited Children (NCMEC) zet elke melding van online kindermisbruik die bedrijven insturen in Foundry. Dat geldt ook voor meldingen uit de EU. Palantir heeft volgens NCMEC zelf geen toegang tot die gegevens[13]. Meer daarover staat bij Chatcontrole. Bij de politie van Los Angeles (LAPD) liep het bijhouden van PredPol, een programma dat misdaad voorspelt, vooral via Palantir. Ook het programma Operation LASER draaide op hetzelfde platform[14]. Meer daarover staat bij Pre-crime.

In Nederland worden politie, Defensie, de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) apart behandeld.

De politie gebruikt Palantir alleen in de Raffinaderij. Dat is een analyseomgeving voor zware en georganiseerde criminaliteit en het voorkomen van aanslagen[15]. De software is in 2018 heimelijk verworven, met een beroep op artikel 2.23 lid 1 sub e van de Aanbestedingswet 2012[16]. De minister schrijft dat de Raffinaderij politiegegevens geautomatiseerd vergelijkt, ter ondersteuning van de opsporing[17]. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) gebruikt Palantir niet[15].

Defensie gebruikt Palantir sinds 2010 op kleine schaal[18]. Het gaat om interoperabiliteit tussen partners van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) tijdens militaire inzet[19]. Volgens het antwoord aan de Kamer van 28 mei 2026 gaat het in alle gevallen om een beproeving[20]. Er is een pilot met het Maven Smart System (MSS). Wat die inhoudt, houdt Defensie geheim[21]. De Koninklijke Marechaussee (KMar) gebruikte Palantir in het verleden voor Advance Passenger Information (API). Dat zijn passagiersgegevens die luchtvaartmaatschappijen vooraf doorgeven[22].

Of de MIVD Palantir gebruikt, is niet bevestigd en niet ontkend. Defensie weigert te zeggen welke onderdelen Palantir gebruiken[19]. De MIVD weigerde ook vragen van Follow the Money[23].

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) schrijft dat het ministerie Palantir niet gebruikt. Over de werkwijze van de AIVD doet het ministerie in het openbaar geen uitspraken[24]. Dat is een weigering, geen ontkenning. Follow the Money schreef op 15 oktober 2026 dat de AIVD Palantir in het verleden heeft gebruikt. Het blad baseert zich op anonieme bronnen[23]. Meer over die geheimhouding staat bij Uitzondering nationale veiligheid.

Wat 6G en AI toevoegen

De nieuwste stap heet AIP. Palantir gelooft dat alleen AIP taalmodellen en andere AI aan de gegevens en processen van klanten koppelt. Dat moet beslissingen ondersteunen[25]. Het bedrijf zegt zo AI bij elke beslissing te kunnen brengen[1]. Foundry wordt volgens Palantir het besturingssysteem van hele bedrijfstakken[26].

De Amerikaanse marine zet die stap al bij de scheepsbouw. In december 2025 maakte de marineminister 448 miljoen dollar vrij voor Ship OS, een besturingssysteem voor de scheepsbouw met software van Palantir. Het begint bij de bouwers, werven en toeleveranciers van onderzeeboten. Palantir-topman Alex Karp stond bij de aankondiging naast de minister[27].

6G kan de aanvoer vergroten. Een netwerk dat zelf meet (zie De 6G-standaard) levert gegevens die ergens samen moeten komen. Dat is een verwachting. Er is geen aanwijzing dat Palantir gegevens uit een 6G-netwerk gebruikt. Een platform als dit is wel het soort plek waar zulke gegevens kunnen samenkomen.

Bewijs · 6
01 · FEIT

Palantir noemt Gotham en Foundry een centraal besturingssysteem

In het jaarverslag over 2025 schrijft Palantir dat Gotham en Foundry allebei als centraal besturingssysteem dienen, en dat AIP een geïntegreerde opzet levert die AI bij elke beslissing kan brengen. Ook dit is de eigen beschrijving van het bedrijf.

«Despite their differences, Gotham and Foundry both serve as central operating systems for our customers. While they vary in specific functionality, they align in approach. AIP provides an integrated architecture to Gotham and Foundry that can bring AI to every decision.»
02 · FEIT

Palantir haalt 54 procent van zijn omzet bij overheden

Volgens het eigen jaarverslag over 2025 (Form 10-K) kwam 54 procent van Palantirs omzet van 4,5 miljard dollar van overheidsklanten en 46 procent van bedrijven. Driekwart van de omzet (74 procent) kwam uit de Verenigde Staten. Het jaarverslag splitst de overheidsomzet niet uit naar defensie.

«Of the $4.5 billion in revenue that we generated in 2025, 54% came from customers in the government segment, and 46% came from customers in the commercial segment.»
03 · FEIT

De landmacht verlengde Army Vantage zonder concurrentie

Op 13 december 2024 tekende de Amerikaanse landmacht een vervolgcontract met Palantir voor Army Vantage, als software die als dienst wordt geleverd. Volgens de federale uitgavenregistratie USAspending is Vantage het platform van de landmacht voor operaties en beslissingen op basis van data. Het contract is niet aanbesteed in concurrentie: er kwam één bod binnen, met een beroep op de uitzondering voor één bron (FAR 6.302-1, de Amerikaanse aanbestedingsregels).

«"description": "SOFTWARE AS A SERVICE (SAAS) MODEL OF ARMY VANTAGE ON BEHALF OF PEO EIS, PDM ADP. ARMY VANTAGE IS THE ARMY'S DATA-DRIVEN OPERATIONS AND DECISION-MAKING PLATFORM."»
04 · FEIT

Onder de raamovereenkomst staat al 1,2 miljard dollar aan orders

De raamovereenkomst van de landmacht met Palantir is op 31 juli 2025 getekend. Het plafond van alle opties is 10 miljard dollar. De looptijd in de registratie loopt tot 31 juli 2035. Op 1 november 2026 telde USAspending 40 orders onder die overeenkomst, met samen 1.226.426.539,04 dollar aan aangegane verplichtingen. Dat is hetzelfde aantal en hetzelfde bedrag als op 23 oktober 2026. Een order van de marine onder hetzelfde raam, getekend op 30 januari 2026, staat op 64.614.721,38 dollar.

«"child_award_total_obligation": 1226426539.04,»
05 · FEIT

Eén Beiers raamcontract opent de weg voor andere deelstaten

Het Bundesverfassungsgericht vermeldt dat Beieren een raamcontract met Palantir sloot. Andere Duitse deelstaten kunnen daarmee het product, een platform om politiezaken te doorzoeken en te analyseren (VeRA), afnemen zonder aanbesteding (rn. 15).

«Rahmenvertrags zwischen dem Freistaat Bayern und dem Unternehmen Palantir, der es anderen Ländern erlaubt, das ausgewählte Produkt, eine verfahrensübergreifende Recherche- und Analyseplattform (VeRA), ohne Vergabeverfahren selbstständig abzurufen»
06 · FEIT

De marine zet 448 miljoen in op Palantir voor scheepsbouw

Op 9 december 2025 maakte de Amerikaanse marineminister John Phelan een investering van 448 miljoen dollar bekend in Ship OS, een besturingssysteem voor de scheepsbouw dat Palantirs software gebruikt. Het begint bij de bouwers, werven en toeleveranciers van onderzeeboten. Palantir-topman Alex Karp stond bij de aankondiging naast de minister.

«Secretary of the Navy John Phelan today announced a $448 million strategic investment in the Shipbuilding Operating System (Ship OS) to accelerate the adoption of artificial intelligence and autonomy technologies across the industrial base.»
Grens en tegengeluid

Een plafond is geen omzet. Palantir schrijft zelf dat nog 4,4 miljard dollar aan contractwaarde bij overheden openstaat. Veel van die contracten kunnen tussentijds worden opgezegd. De Amerikaanse federale overheid mag opties niet meer dan een jaar vooruit lichten[28].

Het Duitse constitutionele hof zette in 2023 een grens. De Hessische bepaling die analyse toestond om strafbare feiten te voorkomen, was onverenigbaar met het recht op informationele zelfbeschikking. Dat is het recht om zelf over je gegevens te beslissen. Er stond geen voldoende drempel in[29]. Ook gegevens van mensen die nergens bij betrokken zijn, konden meetellen[30]. Het arrest gaat over de wet, niet over het product. Volgens de Chaos Computer Club staat de hervormde Hessische wet geautomatiseerde analyse in zeer ruime mate toe[31]. hessenDATA wordt volgens de vereniging nog gebruikt[32]. Dat is de stellingname van de vereniging. Een uitspraak over de hervormde wet hebben we niet gevonden.

In Nederland wil Defensie Palantir tijdelijk houden. Een Europees systeem voor beslissingsondersteuning met kunstmatige intelligentie werkt naar verwachting medio 2028. Daarna kan het gebruik van Palantir worden afgebouwd[33][34]. De motie-Six Dijkstra van 29 september 2025 verzoekt de regering de Nederlandse overheid onafhankelijk te maken van Palantir. Een motie is een verzoek, geen wet[35].

Wat Palantir over zichzelf schrijft, staat in eigen jaarverslagen en persberichten en is niet onafhankelijk getoetst. Dat geldt ook voor de claim dat Foundry een besturingssysteem voor hele bedrijfstakken wordt.

07 · FEIT

Overheden kunnen veel contracten tussentijds opzeggen

In de risicoparagraaf van het jaarverslag over 2025 schrijft Palantir dat nog 4,4 miljard dollar aan contractwaarde bij overheidsklanten openstaat, maar dat veel contracten tussentijds opzegbaar zijn en dat de Amerikaanse federale overheid opties niet meer dan een jaar vooruit mag lichten. Een plafond in een contract is dus geen gegarandeerde omzet. Dat is de eigen risicobeschrijving van het bedrijf.

«Many of these contracts are subject to termination for convenience provisions. Additionally, the U.S. federal government is prohibited from exercising contract options more than one year in advance.»
08 · FEIT

De rechter: om misdrijven te voorkomen ontbrak de drempel

Op 16 februari 2023 oordeelde het Bundesverfassungsgericht dat de Hessische bepaling die de politie geautomatiseerde data-analyse toestaat om strafbare feiten te voorkomen (§ 25a lid 1, eerste variant, HSOG) onverenigbaar is met het grondrecht op informationele zelfbeschikking, omdat zij geen voldoende drempel bevat. De bepaling mocht onder voorwaarden tot uiterlijk 30 september 2023 blijven gelden. De bevoegdheid om gevaar af te weren (tweede variant) bleef onaangetast (rn. 49). Volgens het ministerie (zitting van 20 december 2022) viel ongeveer 12.000 van de ongeveer 14.000 gevallen per jaar onder de afgekeurde variant.

«Die verfassungsrechtlich erforderliche Eingriffsschwelle ist hier wie für die meisten heimlichen, tief in die Privatsphäre eingreifenden Überwachungsmaßnahmen der Gefahrenabwehrbehörden die hinreichend konkretisierte Gefahr»
09 · IN ONTWIKKELING

Defensie wil Palantir afbouwen als er een Europees systeem is

Staatssecretaris Boswijk van Defensie schreef de Kamer op 29 juni 2026 dat de huidige markt voor beslissingsondersteuning met kunstmatige intelligentie (AI-DSS) wordt gedomineerd door Palantir. De verwachting is dat de basis van een Europees systeem medio 2028 operationeel is, waarna het gebruik van Palantir-software kan worden afgebouwd. Dat is een beleidsvoornemen, geen besluit dat het gebruik al stopt.

«De verwachting is dat de basis medio 2028 operationeel is, waarna het gebruik van Palantir software kan worden afgebouwd.»
10 · FEIT

De Kamer wil de overheid onafhankelijk maken van Palantir

De motie-Six Dijkstra c.s. van 29 september 2025 (Kamerstuk 26 643, nr. 1408) verzoekt de regering de Nederlandse overheid onafhankelijk te maken van Palantir. Kamerantwoord 2025–2026 nr. 2057 noemt haar de aangenomen motie. Een motie is een verzoek, geen wet.

«verzoekt de regering de Nederlandse overheid onafhankelijk te maken van Palantir,»
Wie zit erachter · 6
Bedrijf · VS
Palantir

Amerikaans softwarebedrijf. Verkoopt Gotham, Foundry en AIP (Artificial Intelligence Platform) aan overheden, legers en bedrijven en haalt meer dan de helft van zijn omzet bij overheden.

4 ONDERWERPEN →
Rechter · DE
Bundesverfassungsgericht

Het Duitse constitutionele hof. Oordeelde op 16 februari 2023 dat de Hessische bepaling die geautomatiseerde data-analyse toestond om strafbare feiten te voorkomen, onverenigbaar is met het recht op informationele zelfbeschikking.

1 ONDERWERP →
Overheid · NL
Tweede Kamer

De Nederlandse volksvertegenwoordiging. Verwierp in november 2020 een motie om etniciteit en nationaliteit uit politie-algoritmes te weren, met 72 stemmen voor en 78 tegen.

17 ONDERWERPEN →
Onderzoek · VS
Whitney Webb

Whitney Webb is onderzoeksjournalist en contributing editor bij Unlimited Hangout. In april 2020 opende ze All Roads Lead to Dark Winter: de biodefense-oefening van juni 2001 en de lijn naar Event 201, Crimson Contagion en biosurveillance.

6 ONDERWERPEN →
Leger en diensten · VS
Amerikaans ministerie van Defensie

Het Pentagon. Definieerde op 25 januari 2023 een autonoom wapen als een systeem dat na inschakeling doelen selecteert en raakt zonder tussenkomst van een bedienaar.

4 ONDERWERPEN →
Bank of fonds · VS
Catherine Austin Fitts

Catherine Austin Fitts geeft het Solari Report uit. Zij was Assistant Secretary of Housing en werkte bij Dillon Read.

6 ONDERWERPEN →
Stemmen
02 · STEM

Whitney Webb

Unlimited Hangout · onderzoeksjournalistiek

«Palantir is a CIA front explicitly aimed at resurrecting the controversial surveillance dragnet once housed by the Pentagon’s DARPA known as Total Information Awareness (TIA), which sought to use warrantless, dragnet surveillance of Americans to prevent crime and terrorism before it happens (i.e. pre-crime, a field which Palantir has since pioneered and which was essentially made DOJ policy by Trump’s Attorney General William Barr).»
03 · STEM

Catherine Austin Fitts

Solari Report · ex Assistant Secretary HUD · Dillon Read

«Don't tell me you hate what Palantir's doing, but you love how much money you're making on Palantir stock.»
Bronnen bij de tekst
  1. 01Palantir over Gotham en Foundry: centraal besturingssysteemPalantir Technologies Inc. / SEC, Form 10-K 2025 — Foundry, Gotham and AIP
  2. 02Palantir over Foundry: een centraal besturingssysteemPalantir Technologies Inc. / SEC, Form 10-K 2025 — Foundry, Gotham and AIP
  3. 03Palantir haalt 54 procent van zijn omzet bij overhedenPalantir Technologies Inc. / SEC, Form 10-K 2025 — Foundry, Gotham and AIP
  4. 04Palantir won een rechtszaak tegen de eigen landmachtU.S. Court of Appeals for the Federal Circuit, Palantir USG v. United States (Fed. Cir. 2018)
  5. 05Palantir: Army Vantage tot 618,9 miljoen dollarPalantir Technologies Inc., Palantir: Army Vantage 618,9 miljoen (2024)
  6. 06Landmacht verlengde Army Vantage zonder concurrentieUSAspending.gov, USAspending: Army Vantage W519TC25C0008 (2024)
  7. 07Landmacht: raamovereenkomst Palantir tot 10 miljard dollarU.S. Army, Raamovereenkomst Palantir tot 10 miljard (2025)
  8. 08Onder de raamovereenkomst van 10 miljard: 1,2 miljard aan ordersUSAspending.gov, USAspending: raamovereenkomst Palantir W519TC25D0039 (2025)
  9. 09Hessen kocht Palantirs Gotham voor de politieBundesverfassungsgericht, Arrest geautomatiseerde data-analyse politie (1 BvR 1547/19) (2023)
  10. 10Eén raamcontract in Beieren opent de weg voor andere deelstatenBundesverfassungsgericht, Arrest geautomatiseerde data-analyse politie (1 BvR 1547/19) (2023)
  11. 11De analyse legt verbanden tussen mensen, groepen en zakenBundesverfassungsgericht, Arrest geautomatiseerde data-analyse politie (1 BvR 1547/19) (2023)
  12. 12hessenDATA: 2.099 gebruikers, ongeveer 14.000 zaken per jaarBundesverfassungsgericht, Arrest geautomatiseerde data-analyse politie (1 BvR 1547/19) (2023)
  13. 13NCMEC zet alle CyberTipline-meldingen in Palantir FoundryArvid Grange / Dagens ETC, Grange, EU-berichten door Palantir-software (2026)
  14. 14Bij de politie van Los Angeles liep PredPol via PalantirLAPD Office of the Inspector General, LAPD Data-Driven Policing Strategies (PredPol / LASER) (2019)
  15. 15De politie gebruikt Palantir alleen in de RaffinaderijTweede Kamer, Kamerantwoord 2025: Palantir alleen in de Raffinaderij
  16. 16De politie verwierf Palantir in 2018 heimelijkTweede Kamer, Kamerantwoord 2025: Palantir alleen in de Raffinaderij
  17. 17De Raffinaderij vergelijkt politiegegevens geautomatiseerdTweede Kamer, Kamerantwoord 2025: Raffinaderij vergelijkt politiegegevens
  18. 18Defensie werkt sinds 2010 kleinschalig met PalantirTweede Kamer, Vragenuur 2 juni 2026: Defensie werkt sinds 2010 met Palantir
  19. 19Nederlandse krijgsmacht gebruikt Palantir bij NAVO-inzetTweede Kamer, Kamerantwoord Defensie, Palantir bij NAVO-inzet (2025)
  20. 20Defensie: Palantir is een beproeving bij operationele eenhedenTweede Kamer, Kamerantwoord 2026: alleen politie en Defensie
  21. 21Defensie houdt de inhoud van de Maven-pilot geheimTweede Kamer, Nota DMF 2026: inhoud Maven-pilot geheim
  22. 22De KMar gebruikte Palantir in het verleden voor passagiersgegevensTweede Kamer, Kamerantwoord 2026: KMar gebruikte Palantir voor API
  23. 23Follow the Money: anonieme bronnen over Palantir bij de AIVDFollow the Money, FTM 15 oktober 2026: AIVD zou Palantir hebben gebruikt
  24. 24BZK doet over de AIVD in het openbaar geen uitsprakenTweede Kamer, Kamerantwoord 22 september 2025: geen uitspraken over de AIVD
  25. 25Palantir over AIP: taalmodellen bij beslissingenPalantir Technologies Inc. / SEC, Form 10-K 2025 — Foundry, Gotham and AIP
  26. 26Palantir over Foundry: voor hele bedrijfstakkenPalantir Technologies Inc. / SEC, Form 10-K 2025 — Foundry, Gotham and AIP
  27. 27De marine investeert 448 miljoen in Palantir-software voor scheepsbouwU.S. Navy, Navy: 448 miljoen voor Ship OS (2025)
  28. 28Palantir: overheidscontracten kunnen tussentijds worden opgezegdPalantir Technologies Inc. / SEC, Form 10-K 2025 — Foundry, Gotham and AIP
  29. 29De rechter: om misdrijven te voorkomen ontbrak de drempelBundesverfassungsgericht, Arrest geautomatiseerde data-analyse politie (1 BvR 1547/19) (2023)
  30. 30De wet liet toe dat ook gegevens van onbetrokkenen meetellenBundesverfassungsgericht, Arrest geautomatiseerde data-analyse politie (1 BvR 1547/19) (2023)
  31. 31De CCC: de hervormde Hessische wet staat veel analyse toeChaos Computer Club, Verklaring van de CCC aan het Bundesverfassungsgericht over het HSOG (1 BvR 1557/24) (2026)
  32. 32De CCC: hessenDATA wordt in Hessen gebruikt, en veelChaos Computer Club, Verklaring van de CCC aan het Bundesverfassungsgericht over het HSOG (1 BvR 1557/24) (2026)
  33. 33Defensie wil Palantir afbouwen als een Europees systeem medio 2028 werktTweede Kamer, Kamerbrief 29 juni 2026: Palantir afbouwen medio 2028
  34. 34Defensie: Palantir tijdelijk, tot een Europees systeem er isTweede Kamer, Kamerantwoord 2026: Palantir als tijdelijk spoor
  35. 35De Kamer wil de overheid onafhankelijk maken van PalantirTweede Kamer, Motie Six Dijkstra, Kamerstuk 26643-1408 (2025)
Volgend onderwerp
Geldnorm-BIS

De directeur van de Bank voor Internationale Betalingen, Agustín Carstens, zei op 19 oktober 2020 dat het kernverschil tussen contant geld en een digitale centralebankmunt absolute control is, plus de technologie om die regels af te dwingen.

Lees verder →

Lees ook

Ook verbonden met Chatcontrole, Pre-crime, Uitzondering nationale veiligheid.

↑ Terug naar Kapitaal